de Middeleeuwen

Het Romeinse Rijk raakte in verval en het Romeinse cultuurlandschap verbost grotendeels. Het bewoonde gebied krimpt tot de geschiktste plekken aan beekdalen. Wanneer de bevolking terug toeneemt, ontstonden dorpen op de hogere dekzandgronden (bijv. Kinrooi).

De landbouw bestond in de vroege middeleeuwen uit het weide-braakstelsel

Landbouw groeit

In de late middeleeuwen groeit de landbouw explosief om de stijgende bevolking te voorzien. Akkers breiden uit. Nattere laagtes worden gedempt en de akkers breiden uit richting beekdal. Deze akkercomplexen vind je terug rond oude dorpen zoals Tongerlo, Stramproy en Molenbeersel.

De hogere, geïsoleerd gelegen gronden worden ook ontgonnen. Deze kampontginningen werden in regel omgeven door een haag of houtwal.

Deze ontginningen bepaalden het huidige wegenpatroon. Men had de wegen nodig om de akkers  of graslanden te bereiken. Men zocht ook een weg door de moeilijk toegankelijke beekdalen.

Vanaf de middeleeuwen gaat men ook de loop van de waterwegen beïnvloeden. Enerzijds om de watermolens aan te drijven, maar ook om natte gebieden droog te leggen. Hiervoor werden enkele ontwateringsgrachten aangelegd zoals de Geisterse Zijp.

Natte gronden in gebruik

Men spande zich enorm in om natte gronden om te zetten in hooi en graslanden. Natte gronden werden verdeeld in kleine perceeltjes (beemden) afgebakend door kleine slootjes en een netwerk van hagen, elzen of wilgensingels en eiken . Deze omheiningen hielden het vee binnen en leverden veel hout.

Door in de beekdalen graslanden aan te leggen, kreeg de boer meer hooi (voer) voor zijn vee. Hoe meer vee overleefde, hoe meer mest er was voor de groeikracht van de akkers.

Dijken van beken werden verhoogd om moerasgrond in hooiland te kunnen veranderen.

Woeste gronden

Grote delen van het landschap bleven ongeschikt als akker of grasland. Deze ‘woeste’ gronden bestonden uit bossen, heide, moerassen en vennen. Ze waren van groot belang voor het dagelijkse leven en werden gemeenschappelijk gebruikt door de omliggende dorpen onder toezicht van een veldwachter. Op de woeste gronden vond men geriefhout, liet men het vee extensief grazen, werd er geplagd voor mest. De natte moerassen waren ook ideale schuilplaatsen. Er werden schansen gebouwd waar de bevolking hun toevlucht kon vinden. Er zijn verschillende schansen in Kempen~Broek teruggevonden.