Nationaal Park Hoge Kempen en aangrenzende mijnsites van Winterslag, Waterschei, Zwartberg en Eisden op de indicatieve lijst UNESCO Werelderfgoed!

26 oktober 2010

Op 26 oktober 2010 verzamelden meer dan 150 mensen in C-Mine, de voormalige steenkoolmijn van Winterslag (Genk), om kennis te nemen van de resultaten van een onderzoek naar de haalbaarheid van een erkenning van het Nationaal Park Hoge Kempen als UNESCO-Werelderfgoed. Daarbij werden ook de aangrenzende mijnsites van Eisden in Maasmechelen en Winterslag, Waterschei en Zwartberg in Genk betrokken.

Het onderzoek liep 12 maanden en kwam er in opdracht van de Stad Genk en Ruimte en Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid. Het onderzoek werd uitgevoerd door het Regionaal Landschap Kempen en Maasland vzw. Deze organisatie, actief in 12 gemeenten in Belgisch Limburg, is tevens opdrachthouder voor het Projectbureau Nationaal Park Hoge Kempen.

Na experts op het vlak van geologie, landschapszorg en de culturele waarden van de Hoge Kempen (o.a. met zijn Genkse Schildersschool) in de voormiddag, werd in de namiddag ingegaan op de concrete resultaten van het onderzoek en kwamen twee buitenlandse voorbeelden aan bod, met name Blaenavon World Heritage Site (UK, Wales) en World Heritage Montanregion Erzgebirge (Duitsland).

Uiteindelijk overhandigde Limburgs Leefmilieu-gedeputeerde, Dhr. Frank Smeets als voorzitter van het Regionaal Landschap Kempen en Maasland en namens de minister van leefmilieu, voorzitter van de Stuurgroep Nationaal Park Hoge Kempen, het eindrapport met de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek aan de opdrachthouders.

Het haalbaarheidsonderzoek wierp een nieuw licht op de Hoge Kempen als erfgoedregio.

Dit zijn alvast 5 kernpunten uit het rapport:

• Niet het landschap en de heide van het Nationaal Park op zich, en evenmin het mijnerfgoed zonder meer, zijn UNESCO-Werelderfgoed waardig. Maar het feit dat beiden in een fragiele mozaïek naast en in confrontatie met elkaar voorkomen, is uniek en beantwoordt aan een bijzonder criterium voor UNESCO-Werelderfgoed met name: “Culturele goederen zijn een uitzonderlijk voorbeeld van (..) een landschap dat een belangrijke fase in de menselijke geschiedenis representeert” (Criterium 4). Voor de Hoge Kempen is dat de bruuske omslag van een rurale (agrarische) samenleving naar een industriële, met alle culturele gevolgen (migratie) van dien.

• UNESCO is op zoek naar uniciteit qua typologie van erfgoed, met andere woorden men wil een zo breed mogelijk spectrum aan erfgoed bewaren en herhaling voorkomen. In die zin maakt de keuze voor een ‘cultuurlandschap’ (en niet voor gebouwen) een eventueel dossier kansrijk.

• Het feit dat in het kader van het Nationaal Park gemeenten, provincie en Vlaamse Gewest over de grenzen van natuur, landschap, erfgoed, educatie, recreatie, toerisme, ... samenwerken is een sterk punt. Het ontbreken van een dergelijke ‘management structuur’ is in eerdere dossiers een punt van kritiek geweest.

• Lokaal draagvlak is nodig voor elk erfgoedproject. Het Nationaal Park, maar ook de recente positieve ontwikkeling rond bijvoorbeeld C-Mine, Waterschei, Eisden en de tuinwijken, bewijst een groot bewustzijn en politieke wil zorg te dragen voor erfgoed. Daarbij wordt steeds voor een ‘bottom-up’ aanpak gekozen.

• Een nieuw te ontginnen aspect binnen UNESCO-Werelderfgoed is het concept van een ‘evolutief’ cultuurlandschap. Daarbij is het erfgoed geen eindstation en wordt geen glazen stolp over de regio geplaatst. Nieuwe evoluties met respect voor erfgoed, kunnen die erfgoedwaarden juist versterken. Mooie voorbeelden daarvan zijn de ‘Waterburcht’ in Pietersheim (Lanaken), C-Mine in Winterslag (Genk), het unieke schilderij ‘Panorama der Kempen’ (Zutendaal), het station van As of de inspanningen rond de opwaardering van de tuinwijk van Eisden (Maasmechelen).

Namens bevoegd minister Geert Bourgeois, maakte Jan Peumans, voorzitter van het Vlaams Parlement, bekend dat de Vlaamse Overheid namens het Belgische Unesco-lidmaatschap, het Nationaal Park Hoge Kempen en de mijnsites van Zwartberg, Winterslag, Waterschei en Eisden zal aanmelden op de indicatieve Werelderfgoed-lijst.

Daarmee wordt voldaan aan de belangrijkste voorwaarde om ook effectief te kunnen meedingen naar dit internationaal hoog gewaardeerde keurmerk. Het is de eerste keer in Vlaanderen dat een landschap het tot die ‘kandidaten’-lijst schopt, wat zeker een grote opsteker is voor landschapszorg en de hele erfgoedsector in Vlaanderen.

Hoewel er nog een lange weg af te leggen is naar een feitelijk nominatiedossier, is dit alvast een mijlpaal waarvan het belang niet te onderschatten is.

Ook Wim Dries, burgemeester Stad Genk en Frank Smeets, gedeputeerde voor Leefmilieu, tevens voorzitter van de Stuurgroep Nationaal Park Hoge Kempen, toonden zich bijzonder opgetogen over dit belangrijke nieuws.

Zij zijn er van overtuigd dat in de komende jaren, waarin het kandidaatsdossier hopelijk vorm krijgt, een belangrijke dynamiek in de regio op gang gebracht kan worden. Dat blijkt onder andere ook zo te zijn in het Bassin Minier in Noord-Frankrijk of bij de ontwikkeling van het Nationaal Park Hoge Kempen sinds 1999.

Terug naar het overzicht