Nachrichten

UNESCO kandidatuur Hoge Kempen ingediend

5 Februar 2018

Op initiatief van Vlaams Minister-President Geert Bourgeois, heeft een delegatie onder leiding van Wim Dries, voorzitter van de Stuurgroep Nationaal Park Hoge Kempen en tevens voorzitter van de Stuurgroep Werelderfgoed-kandidatuur, het kandidaatsdossier van de HOGE KEMPEN naar het UNESCO-hoofdkwartier in Parijs gebracht.

Ten vroegste in de zomer van 2019 wordt beslist of dit uitzonderlijke landschap van het Nationaal Park Hoge Kempen en Duinengordel, samen met de aangrenzende tuinwijken en voormalige steenkoolmijnen van Winterslag, Waterschei en Zwartberg in Genk en van Eisden in Maasmechelen, deel kan uitmaken van de indrukwekkende en exclusieve lijst van UNESCO Werelderfgoederen.

Minister-president Geert Bourgeois: “Het is de eerste keer dat Vlaanderen een landschap indient bij UNESCO voor erkenning. Een goede zaak om ook Vlaams erfgoed internationaal in de kijker te zetten. Naast het benadrukken van de uniciteit zou een erkenning ook kunnen zorgen voor een extra toeristische en economische impuls.”

Haalbaarheidsonderzoek

In 2009 onderzocht het Regionaal Landschap Kempen en Maasland met tal van experten en in opdracht van de Stad Genk en de Vlaamse overheid, de haalbaarheid van een UNESCO Werelderfgoed-kandidatuur. Uit een eerste analyse en internationale vergelijking bleek dat er wel degelijk voldoende potentie aanwezig is voor een eventuele erkenning. In 2011 meldde de Belgische overheid de Hoge Kempen aan op de zogenaamde indicatieve lijst van Unesco Werelderfgoederen en nomineerde de Vlaamse Regering de Hoge Kempen voor de Europese Landschapsprijs van de Raad van Europa.

Met de actieve en financiële steun van de Vlaamse overheid (Agentschap Onroerend Erfgoed), de Provincie Limburg, de voormalige mijngemeenten Genk en Maasmechelen en de andere steden en gemeenten, werd sindsdien door het Regionaal Landschap Kempen en Maasland intensief gewerkt aan de opmaak van een omvangrijk kandidaatsdossier.

Landschap als biografie

Voor het eerst meldt België een landschap aan voor erkenning. Tot nog toe ging de aandacht immers vooral naar het bouwkundig erfgoed van o.a. begijnhoven, belforten of het mijnpatrimonium van het Waalse steenkoolbekken. Het onderstreept het grote belang en de bijzondere aandacht die het beleid wil besteden aan landschappen die de biografie zijn van de mensen die er wonen en werken.

Dit unieke landschap strekt zich uit over de Limburgse gemeenten As, Bilzen, Dilsen-Stokkem, Genk, Lanaken, Maaseik, Maasmechelen, Meeuwen-Gruitrode, Opglabbeek en Zutendaal.

Een eeuw van transitie

Een landschap kan in aanmerking komen voor een erkenning als UNESCO Werelderfgoed, op voorwaarde dat het getuigt van een bijzondere periode uit de menselijke geschiedenis, met een grote internationale betekenis (Outstanding Universal Value) en de vaste wil van een hele gemeenschap om die herinnering levendig te houden en verder te ontwikkelen op een respectvolle manier.

Het landschap van de Hoge Kempen beantwoordt volgens de initiatiefnemers en internationaal gerenommeerde experten aan deze criteria, omdat het op overtuigende wijze een algehele landschappelijke, ecologische, economische en socio-culturele omwenteling toont in een periode van amper 100 jaar: van een mono-culturele landelijke heide-economie in 1850, naar een multiculturele industriële steenkool-economie in 1950. Hier is nog zichtbaar wat elders onherroepelijk verdwenen is.

Landschappen met heide, vennen, beken en landduinen vormen een mozaïek met naaldbossen, tuinwijken, terrils, schachtbokken en mijngebouwen. Het is deze mozaïek die een bijzonder verhaal vertelt en zeer complementair is met landschappen die nu al deel uitmaken van de Werelderfgoedlijst.

Bovendien leveren Vlaanderen (Agentschap Onroerend Erfgoed, Agentschap Natuur en Bos), de provincie Limburg (o.a. Provinciaal Centrum Cultureel Erfgoed, Toerisme Limburg,..), de steden, gemeenten en andere actoren zoals o.a. de Limburgse Investeringsmaatschappij (LRM), erfgoedorganisaties (Erfgoedcel Mijnerfgoed, IOED RL Kempen en Maasland, Herita, ...)  en verenigingen (Stichting Erfgoed Eisden, Tuinwijk 2020, Het Vervolg, Stebo, Emile Van Dorenmuseum, Natuurpunt, Limburgs Landschap,..), bijzondere inspanningen om dit erfgoed op een innovatieve manier te beschermen en te beheren, te herbestemmen, te ontwikkelen en/of te ontsluiten voor het publiek.

Hefboom voor regionale ontwikkeling

De initiatiefnemers van de kandidatuur zijn ervan overtuigd dat een erkenning als UNESCO  Werelderfgoed een effectieve bijdrage kan leveren aan verdere economische ontwikkeling van de regio. Het zal een internationale erkenning zijn van de uitzonderlijke waarde en het bijzondere karakter van de regio, die bijkomende investeringen in de kwaliteit van natuur, landschap en erfgoed zal genereren.

Na de inspanningen voor de realisatie van het eerste en enige NATIONAAL PARK in Vlaanderen (beheerd door het Agentschap voor Natuur en Bos), en de inspirerende herbestemming van de mijnsites van Winterslag (C-MINE), Waterschei (THORPARK), Zwartberg (Labiomista) en Eisden (TERHILLS/CONNECTERRA), wordt vooral uitgekeken naar een vitaliserend effect op de tuinwijken in Genk en Maasmechelen, en bij uitbreiding de hele regio.

Er hoeft overigens niet op een eventuele erkenning gewacht te worden: het traject van afstemming en overleg heeft ook nu reeds een dynamiek en een verhoogde aandacht en zorg voor natuur en erfgoed op gang gebracht.

Limburgse mijnstreek

Momenteel wordt op initiatief van de provincie Limburg onderzocht of en op welke wijze de andere Limburgse mijnsites (Houthalen-Helchteren, Heusden-Zolder, Beringen) op termijn kunnen aansluiten bij het voorstel of bij andere UNESCO Werelderfgoederen.

Verdere procedure

Na de formele indiening volgt een intens proces van evaluatie en beoordeling. Dit zal vooral dit jaar gebeuren. Op basis van de bevindingen en adviezen van internationale experten en adviesorganen, zal het Werelderfgoedcomité, een groep van 21 landen gekozen uit de 193 landen die de Werelderfgoedconventie goedgekeurd hebben, in de zomer van 2019 een beslissing te nemen.

Terug naar het overzicht